HOME FORUM Materiaal en techniek Koken onder vriespunt

Tags: , ,

15 berichten aan het bekijken - 1 tot 15 (van in totaal 19)
  • Auteur
    Berichten
  • Sven
    Deelnemer
    Aantal berichten: 322

    Net terug van een prachtig stukje GR 571. Maar wat voor mij toch wel een spelbreker was, was de duur die voor mij nodig was om 1 liter water aan de kook te krijgen om mijn thermos te vullen met verse thee.

    Vanuit principe (of bij wijze van oefening) gebruikte ik enkel sneeuw als waterbron. De sneeuw omzetten tot 1 liter kokend water (rolling boil) verbruikte 32g gas (primus power gas – 80% iso-butaan /  20% propaan) maar het duurde begot 40 minuten. Tijdens dat wachten krijg ik natuurlijk kou, en ik wou dan nog 2 of 3 liter water prepareren, maar dat zou 2 uur geduurd hebben. Nee dank u.

    Het was iets van -3 graden, windstil, ik gebruikte een Kovea Spider. De brander brandde niet erg zwak maar ook niet vol power. Het gasblik omdraaien veranderde niets aan de vlam. Het blik stond in de sneeuw.

    Hier en daar lees ik nu om het gasblik in (lauw) water te zetten. Maar wat ik me nu afvraag, is die 40 minuten normaal? En gaat dat in water zetten veel verschil geven? Waarom hielp het omdraaien van mijn gasblik niet? En wat als ik nu mijn sneeuw op 10 minuten in een liter kokend water veranderd wil zien, is dat realistisch of wishful thinking?

    Woubeir
    Deelnemer
    Aantal berichten: 773

    @Sven

    het omkeren werkte waarschijnlijk niet omdat het voor je gasmengsel niet koud genoeg was. Isobutaan heeft een kookpunt van ± -13 °C en propaan van ± -41°C dus het moet al -16 °C zijn of zo met dat gasmengsel.

    Het duurde waarschijnlijk zo lang omdat alleen al het omzetten van water in vaste toestand (= sneeuw) naar water in vloeibare toestand eigenlijk een hoop energie vraagt die hoger zou kunnen zijn dan die sneeuw van -3 naar 0 en water van 0 naar 100 te brengen.

    Die truck met het gasblik in water te zetten: in het gasblik zit het gas in vloeibare toestand. Je kookt echter op gas in de gasfase. Dus telkens als je het ventiel van je brander openzet, is er een omzetting van je brandstof als vloeistof naar brandstof als gas. En dat vraagt dus veel energie en die energie moet van ergens komen nl. de energie opgeslagen in de warmte van de brandstof in het blik. Daardoor daalt daar echter de brandstoftemperatuur. Als de omgeving warm genoeg is ( dus boven -0,5 °C) vult de brandstof in het blik de verloren energie aan uit de omgeving. En vloeibaar water is sowieso warmer dan 0 °C. Maar warmer dan handwarm mag dat water dan ook weer niet worden.

    ivovm
    Sleutelbeheerder
    Aantal berichten: 1016

    Sven,

    Ook net terug van een stukje GR571 toen ik je vraag gisteren las wat water in de diepvries gestoken.Omdat ik dezelfde brander heb ook een soort test gedaan

    Deze morgen ook voor een half uur mijn blik gas(zelfde als dat van jouw) de diepvries in. 900gr ijs (natuurlijk op een nacht nog niet tot -16°C gekoeld) en 100gr kraantjeswater in de pot en volop beginnen stoken (omgekeerd blik). Het duurde bij mij 15 minuten tot kookpunt. In plaats van beginnen smossen met water zou ik de volgende keer het blik vrij kort bij de kookpot zetten zodat de warmte van de brander afstraalt op het blik. Het was bij mij duidelijk te merken dat er meer druk werd opgebouwd (blik dat warmer werd ipv dat er condensdruppels verschenen omdat het oiv de verdamping afkoelt) naarmate de tijd vorderde omdat de vlam krachtiger werd. Onze brandertjes zijn geen krachtige branders in vergelijking met benzinebranders of sommige andere gasbranders. De soort sproeier is ook een belangrijke om het verschil te maken.  Mijn verbruik zat op 37 gr en hoger dan normaal. Dat had vooral te maken dat ik de snelheid wilde weten eerder dan de zuinigheid van het systeem zoals bij een eerdere proef.

    Sneeuw smelten kost tijdens een tocht nu eenmaal veel tijd. Met een te kleine pot is het heel frustrerend werken omdat je dan constant in de weer bent met overgieten en vullen.

    Sven
    Deelnemer
    Aantal berichten: 322

    Ivo,

    Bedankt voor de test! Wat een toeval dat jij ook op de GR571 liep.

    Ik gebruikte een evernew 1,3L pot, dus overgieten kwam er niet aan te pas. Hier thuis ondertussen nog eens getest in de werkkamer (16°C) en het duurde toch weer 15 minuten om kraantjeswater te koken. Er lijkt dus iets aan mijn opstelling te haperen. De laatste keer dat ik het gebruikt heb was een jaar geleden in de vogezen, en het gasblik dateert ook van toen (ik gebruik anders esbit). Ik poogde toen geen liters water te koken, ik had toen dus nog niet de huidige frustratie, en was eerder gebiologeerd door de magie van het sneeuwsmelten. Het gasblik was dus deze keer eerder aan de lege kant (+- 100g gas in een blik van 230g).

    Ik ga het nog eens proberen met een nieuw gasblik op kamertemperatuur. Ik lees op gear institute dat de Spider toch een liter kraantjeswater op kamertemperatuur zou moeten kunnen koken op gemiddeld 5:26 minuten ipv 15 minuten…

    Ik hoop maar dat het aan het gasblik ligt en niet aan mijn brander.

    Woubeir
    Deelnemer
    Aantal berichten: 773

    Dat nogal lege blik gaat inderdaad ook een verschil hebben gemaakt.

    Sven
    Deelnemer
    Aantal berichten: 322

    Ondertussen nog wat testen gedaan met een nieuw blik (100g powergas).

    Op volle kracht kwam dan een eerste probleem aan het licht. De branderkop brandt maar aan één kant op volle kracht (in een afgeschermde ruimte zonder zuchtje wind). Zie foto hieronder. Bij een halve kracht (rustige vlam) toonde zich dit probleem niet.

    Denkend aan een obstructie herinnerde ik me toen dat de vlammenkop er in de ardennen toch wel ingekapseld was door een wat oranje geheel.
    Tijdens het testen op volle kracht (kraantjeswater van 5° verhitten tot kookpunt in een gesloten kamer – duurde pakweg 8 minuten, al een hele verbetering) werd de branderkop steeds meer omringd door de vlam. Na 5 minuten deed elk gaatje van de branderkop dan uiteindelijk toch mee.

    Bij een tweede test was het weer van dat, maar toen duurde het slechts 2 minuten tot de kop weer volledig meedeed.

    Ik dacht eraan om de brander te openen en te zoeken naar iets. Maar toch wat schrik. Na meerdere testen bleek het euvel vanzelf te verdwijnen. Uiteindelijk dus toch niet opengedaan.

    Vervolgens heb ik een vrije interpretatie van de test van ivo gedaan als laatste test (dank ivo voor de aanzet en het vergelijkingsmateriaal!);

    Ik heb mijn gasblik (dat alweer bijna leeg was – 29g van de 100 over) in de diepvries gestoken voor een goed half uur. Ik heb mijn pot gevuld met 450g ijs uit de vijver (3 cm dik) en 50g ijswater uit diezelfde vijver. De helft van ivo zijn opstelling gezien ik niet veel gas meer overhad. Buiten (+1°C) alles in gang gezet, omgekeerd blik, met een windschermpje. 15g gas en 10:29 minuten later staat alles stevig te koken. Uit mijn eerdere testen weet ik dat 15 gram er gemakkelijk op 7:30 minuten doorgejaagd kan worden als het gasblik minder leeg is. Dan kom ik (x2) op ongeveer dezelfde tijd als ivo (15 minuten, al zal zijn ijs wel kouder geweest zijn – ik heb mijn blik daarentegen dan weer niet bij de vlam gezet) en een veel betere tijd dan die 40 minuten die ik in de ardennen te verduren had.

    Ik houd het er dus op dat er een obstructie was en dat die door de druk van het gas vanzelf weggewerkt is na al de testen.

    Ivo en Tom, hartelijk dank voor het meedenken!

    Debbie
    Sleutelbeheerder
    Aantal berichten: 1049

    Ik zal op onze volgende wintertrekking eens proberen te timen hoeveel tijd het kost om sneeuw te smelten, we hebben een krachtige benzinebrander: MSR XGK EX. Maar volgens mij duurt dat ook meer dan jouw ideaalscenario (10 min).

    Ik heb me altijd afgevraagd of ze er het ritme waarmee je sneeuw in het water doet, ook een invloed heeft op de snelheid van smelten en koken. We doen dat altijd met mondjesmaat, maar sommigen doen meteen een grote klomp sneeuw erin.

    We koken trouwens altijd in de (goed geventileerde) voortent als het koud is, tot aan onze borststreek in de slaapzak. Zo koelen we minder af.

    LFone
    Deelnemer
    Aantal berichten: 151

    Misschien had je iets van corrosie aan het gaas in de binnenkant van je brander. Ik heb ook weleens gehad dat een gasbrander niet meer helemaal mooi werkt als hij een tijd niet gebruikt is. Als je hem dan op vol vermogen zet lijkt hij zichzelf schoon te branden en werkt hij na wat vonken weer als vanouds.

     

    Jelle
    Deelnemer
    Aantal berichten: 38

    Heb ook nog nooit veel succes gehad met gas in de winter, het comfort van een benzinebrander weegt voor mij ruim op tegen het gewichtsvoordeel van een gasbrander.
    Ik probeer ook nooit een liter in een keer te koken. Ik zorg dat ik steeds ca 200ml water over heb en smelt daar sneeuw in, net zoveel tot het water het vriespunt bereikt heeft (ik heb dan bijna 300ml water). Dat kook ik dan en giet er 200ml van in mijn thermos of bij m’n droogvoeding, de overige 100ml gebruik ik dan weer als startpunt voor de volgende lading sneeuw. Zo gaat het een dik half uur tot drie kwartier door. Dan heb ik een paar liter en heb ik ondertussen ook kunnen eten en drinken.

    Woubeir
    Deelnemer
    Aantal berichten: 773

    Ik heb dan weer wel een gasbrander kunnen gebruiken bij -17 à -18 °C zonder probleem.

    Eigenlijk is bij een gasbrander het gasblik omdraaien net hetzelfde als bij een bezinebrander eerst moeten pompen: je creëert een druk boven de brandstof waardoor die de brandstof uit de fles/blik drukt. Alleen moet je dat bij (was)benzine, diesel, … altijd doen omdat het kookpunt van die stoffen kan schommelen tussen ± 40 °C en een paar honderd graden celsius. Bij ‘gas’ is het hoogste dat van n-butaan nl. ± -0,5 °C.

    Arvid
    Deelnemer
    Aantal berichten: 87

    Ook de spuitkop (aan het uiteinde van de voorverwarmbuis) van een gasbrander kan verstopt geraken, met gereduceerd vermogen tot gevolg.

    Zoals LFone al aangaf zal corrosie aan het gaas (dat de vlambasis maakt) na een tijd wegbranden. Als je brander daarna nog sputter of gele vlammen maakt, moet je die spuitkop schoonmaken (doorprikken met een fijne naald).

    Het is al een tijd geleden dat ik nog in de winter gekampeerd heb, maar mij staat het toch ook voor dat van sneeuw tot kokend water langer dan 10 minuten duurt (met een benzinebrander). Het is hier ook al aangehaald: het is belangrijk steeds met een bodempje water te starten, anders zal de sneeuw sublimeren (meteen verdampen ipv smelten) en je pan aanbranden.

    Sven
    Deelnemer
    Aantal berichten: 322

    @debbie ik doe het ook mondjesmaat, steeds al roerende tot er een soort slush ontstaat. Dat lijkt mij meer contact te geven met de bodem, en hoe meer contact, hoe beter de warmteoverdracht zou ik denken…

    Die 10 minuten is een ideaal. Ik stel mij voor dat ik bij een pauze na een kwartier klaar wil zijn en weer verder wil wandelen. En s’avonds wil ik zonder lang wachten verse thee drinken, een fles voor in de slaapzak klaarhebben en een warme maaltijd. Dan zit ik aan twee liter, en in de tussentijd heb ik toch graag iets om handen. Maar langer dan 20 minuten kan ik mezelf toch ook weer niet bezighouden in de tent bij vrieskou.

    Ik ben nu eerlijk gezegd wel erg benieuwd naar jullie rituelen, of planning om water te koken. Hoe plannen jullie dat doorheen de dag? En kook je het water dan, of hou je het bij smelten?


    @LFone
    🙂


    @Jelle
    Welke brander gebruik je? En wanneer doe je het proces zoals je dat berschrijft? s’morgens voor het opbreken van het kamp?

    Andrew Skurka heeft ook geantwoordt en vermoedt dat hij er 20 minuten over doet (met een WindPro II).

    Jelle
    Deelnemer
    Aantal berichten: 38

    Ik gebruik een primus omnifuel.
    Ik kook steeds ’s avonds water, soms tijdens een langere pauze overdag als het aangenaam weer is om wat stil te zetten.
    Het water in mijn thermos is dan ’s morgens nog warm genoeg voor ontbijt en koffie/thee/choco. Ik wil dan geen tijd gebruiken om water te koken, krijg het dan vaak te koud als ik daarop moet wachten.
    Ook best een lage, brede pot gebruiken ipv een hoge smalle (in verhouding met de grootte van de sproeier) en steeds met deksel.

    Woubeir
    Deelnemer
    Aantal berichten: 773

    Misschien off-topic, maar hoe slaag je er in tijdens pauzes of ’s morgens in de bivak terwijl je nog niet direct gaat beginnen wandelen, het koud te krijgen ? Je hebt toch warme kleding bij, of je kan in je slaapzak kruipen, of al iets eten. Warme drank geeft je vooral psychologisch het gevoel  dat je warm krijgt, maar echte energie geeft die bitter weinig.

    Jelle
    Deelnemer
    Aantal berichten: 38

    Als het ’s morgens -20 is en je begint te rommelen in je tent, brander aansteken, sneeuw scheppen, roeren,… dan kan je niet lekker in je zak blijven liggen. Je tent is open, daar verlies je warmte, je slaapzak is open dus ook die verliest warmte. Bevroren condens valt neer… Je koelt gewoon af.
    Ik wil liefst zo snel mogelijk bewegen wanneer ik beslis om op te staan. Daarom al dat kook-gedoe de avond/namiddag voordien.
    Tijdens pauzes afkoelen is ook niet zo moeilijk bij dergelijke temperaturen, zeker als de zon niet van de partij is of het stevig waait. Donsjasje helpt niet zo veel dan.
    Dat warme drank je enkel psychologisch opwarmt…dat is nieuw voor mij. Dat het weinig energie bevat, dat klopt maar het brengt wel degelijk warmte naar binnen. Je maag wordt een klein warm-water kruikje.

15 berichten aan het bekijken - 1 tot 15 (van in totaal 19)
  • Je moet ingelogd zijn om een antwoord op dit onderwerp te kunnen geven.