HOME FORUM Wandelgebieden Noorwegen en beren Reageer op: Noorwegen en beren

Dzjow
Moderator
Aantal berichten: 380

Om beergedrag beter te begrijpen moet je de term “persoonlijke ruimte” bij beren begrijpen. In de literatuur wordt de persoonlijke ruimte van een beer gedefinieerd als de denkbeeldige afstand, zeg maar een cirkel dus, rondom de beer waarbij de beer gestresseerd wordt als je zijn persoonlijke ruimte binnen dringt. Blijf je uit de persoonlijke ruimte van een beer zal hij zich nooit bedreigd voelen (maar een grizzly kan wel eens nieuwsgierig gedrag vertonen en naar je toe komen om je geur op te kunnen snuiven, echter niet zo bij een zwarte beer en de Europese bruine beer). Dring je bewust al dan niet onbewust binnen in de persoonlijke ruimte van een beer zal hij stress voelen van zodra hij je opmerkt in zijn persoonlijke ruimte. De reactie van een zwarte beer en de Europese bruine beer is bij het binnen dringen van zijn persoonlijke ruimte in meer dan 99% van de gevallen dat de beer zelf weg vlucht. In minder dan 1% van de situaties kan het toch zijn dat een Europese bruine beer komt tot een aanval, maar in dat geval heb je zeer zeker de aanval zelf uitgelokt door de situatie verder te provoceren.

Bij een grizzly ligt het wat complexer. Ontdekt een grizzly beer je in zijn persoonlijke ruimte wordt een grizzly beer sterker gedwongen tot een keuze tussen een vlucht- of vechtreactie, in tegenstelling tot een Europese bruine beer waarbij die keuze naar een vechtreactie niet echt aanwezig is. Bij ongeveer 90% van de situaties kiest een grizzly beer ook voor de vluchtreactie, maar bij zo’n 10% van de situaties echter gebeurt het dat een grizzly kiest voor de vechtreactie waarbij de beer een blufaanval plaatst. Waarom of wanneer een beer nu net kiest voor een vechtreactie of net een vluchtreactie is geen duidelijk antwoord op te geven. Maakt de beer een blufaanval dan gebeurt het volgende. Als je ter plekke blijft staan bij een blufaanval zal de beer zijn aanval staken, meestal wanneer hij tot op enkele meters van je genaderd is en dan weer langzaam achteruitgaan en uiteindelijk wegvluchten, maar enkel en alleen als jij volhardt in het juiste gedrag en dat is ter plekke blijven staan. Ter plekke blijven staan is voor een beer lichaamstaal die hem zegt “ik verdedig me met alles wat ik heb als je me aanvalt”. Loop je echter weg dan zal de beer je neerhalen. De beste strategie bij een grizzly beer en een bruine beer is dan om voor dood te spelen. Een grizzly zal in de meeste gevallen zijn aanval dan staken als hij merkt dat je geen bedreiging voor hem bent. Toch komt het voor dat een grizzly zijn aanval dan toch niet stopt. In dat geval loopt het vaak verkeerd af als je geen laatste redmiddel meer hebt. Heb je bij een aanval te maken met een zwarte beer blijkt de beste reactie meteen terug te vechten. Waarom dit verschil is ook weer geen duidelijk antwoord op te geven.

Persoonlijke ruimte is hier dus cruciaal. De grootte van die persoonlijke ruimte, de straal van de cirkel rondom de beer, is afhankelijk van een aantal factoren maar is gemiddeld een 90m. Bij Kodiak beren op Kodiak Island in Alaska bijvoorbeeld waar er een overvloed aan voedsel aanwezig is voor de beren bedraagt die afstand slechts een 30m. Bij grizzly beren die in het hoge noorden op de toendra leven en waar de beer heel grote afstanden moet afleggen om aan voedsel te komen is die afstand een stuk groter dan 100m. En nu het antwoord op Ward zijn vraag. Bij een beerin met jongen heeft men ontdekt dat haar persoonlijke ruimte groter is zolang ze jongen zoogt en zal de keuze tussen de vecht- of vluchtreactie ook sneller overhellen naar de vechtreactie als je in haar persoonlijke ruimte binnen dringt. Hetzelfde heeft men opgemerkt bij grizzlies die zich rondom een karkas ophouden en dit voor zich opeisen. Als een beer dus aanvalt heeft dit niets te maken met het verdedigen van een territorium (beren hebben geen territorium), maar louter met het binnen dringen in hun persoonlijke ruimte.

Bij de Europese bruine beer heb je dus niet zo snel iets te vrezen omdat deze toch altijd kiest voor de vluchtreactie. Ook als een Europese beer wordt gelokt door de geur van je voedsel zal de drang naar de vluchtreactie bij hem toch snel sterker worden dan zijn nieuwsgierigheid. Vandaar dat je ook gerust bij je voedsel kunt blijven slapen in Scandinavië, maar in grizzly terrein of gebieden met food conditioned bears ligt dit natuurlijk anders.

Als je meer wil weten over berengedrag en hoe je je best gedraagt in berenterrein raad ik je het boek “Backcountry bear basics” aan van Dave Smith. Er zijn nog veel meer boeken te vinden over het onderwerp, maar niet allemaal slagen ze erin om feiten en fabeltjes uit mekaar te houden. Blijf je in Europa dan is het niet echt nodig om je te verdiepen in berengedrag en alle maatregelen waarmee je rekening moet houden, maar het kan wel je angst wegnemen en je vertrouwen geven op je tocht als je er kennis van hebt.